Op 9 mei 2026 bereikte de transformatie van de voormalige Zanders-papierfabriek in Bergisch Gladbach een nieuwe publieke mijlpaal met de opening van het Gleispark, een belangrijke landschapsinterventie die de overgang markeert van een gesloten industrieterrein naar een toegankelijke stadswijk. Het nieuwe park, dat door burgemeester Marcel Kreutz werd ingewijd, is niet alleen een recreatieruimte, maar ook een strategische eerste stap om het gebied te ontsluiten en opnieuw te verbinden met het stadscentrum.
Aan de basis van deze transformatie ligt het structuurplan van Karres en Brands. Onze structurele visie voor het terrein, ontwikkeld in 2021-22, herinterpreteert het industriële terrein als een gelaagd openbaar landschap waarin groene ruimtes, watersystemen en routes de ruggengraat vormen van de toekomstige wijk. Het Gleispark is de eerste tastbare realisatie van deze aanpak: een 250 meter lange groene corridor die speel-, sport- en recreatiefuncties introduceert en tegelijkertijd ruimtelijke continuïteit over het hele terrein creëert.
Het park, ontworpen door MOLA Landschaftsarchitektur GmbH, vertaalt de overkoepelende visie naar een toegankelijke en klimaatbewuste openbare ruimte. De geïntegreerde paden dragen zowel bij aan de ecologische prestaties als aan de gebruikerservaring. De aanwezigheid van twee paden tussen de sporen en de materialen die voor de aanleg ervan zijn gebruikt, weerspiegelen de geschiedenis van de locatie. Het ene spoor is van beton en staat symbool voor het papier dat op deze plek werd geproduceerd, terwijl het andere spoor is geplaveid met donkere klinkers, die verwijzen naar zowel de steenkool die voor de industrie werd gebruikt als de bestaande architectuur. Daarnaast heeft MOLA het idee om individuele sport- en speelelementen verspreid over het park te plaatsen verder uitgewerkt. Het ontwerp van de elementen was bedoeld om het industriële erfgoed te weerspiegelen, en daarom werd er ook een kleurconcept ontwikkeld. Het project, gefinancierd door de deelstaat Noordrijn-Westfalen, laat zien hoe landschapsarchitectuur kan fungeren als katalysator voor duurzame stadsvernieuwing, waarbij de sfeer van de industriële cultuur behouden blijft en het Zanders-terrein een geleidelijke transformatie kan ondergaan.
Het openingsfeest zelf weerspiegelt deze ambitie om het terrein al in een vroeg stadium tot leven te brengen. Naast de officiële ceremonie omvatte het programma culturele optredens, sportactiviteiten en bijeenkomsten voor het publiek. Belangrijk is dat ook het bredere stedenbouwkundige ontwikkelingsplan werd gepresenteerd, waarbij werd benadrukt hoe het Gleispark past binnen een bredere, langetermijnstrategie voor transformatie. Naast het park ontwikkelt het Zanders-terrein zich geleidelijk tot een stedelijke wijk met gemengde bestemming, waar het landschap een structurerende rol blijft spelen. Plannen voor de heropening van de rivier de Strunde als een natuurbeleefbare waterloop, de aanleg van nieuwe openbare pleinen en de integratie van tijdelijke culturele functies bouwen allemaal voort op hetzelfde kader dat door ons is geïnitieerd. Zelfs ingrepen zoals selectieve sloop en adaptief hergebruik worden benaderd vanuit het perspectief van het verbeteren van de kwaliteit van de open ruimte, het microklimaat en de ruimtelijke samenhang.
Nu het Gleispark in gebruik wordt genomen, illustreert de herontwikkeling van Zanders een bredere verschuiving in de Europese stedenbouw: van een door bebouwing geleide uitbreiding naar transformerende stedenbouw. Het structuurplan wordt hiermee omgezet in een gefaseerd en zichtbaar proces waarin de openbare ruimte centraal staat, waardoor de stad van de toekomst vanaf de allereerste stap tastbaar wordt.
In samenwerking met: MOLA Landschaftsarchitektur, Stadt Bergisch Gladbach en Zanders.
Foto's: © Stadt Bergisch Gladbach, Julia Holland.