De grootschalige transformatie van het Paleis van Justitie in Den Haag is een volgende fase ingegaan. Met de indiening van de omgevingsvergunning en de naderende afronding van het technisch ontwerp, maakt het consortium bestaande uit Nudus, HUB architecten, ABT en Karres en Brands de weg vrij voor een van de meest ambitieuze circulaire ‘vernieuwbouw’ in Nederland, zoals ook te lezen is in de recent gepubliceerde longread van Architectenweb. Het project markeert een kantelpunt in de omgang met rijksvastgoed: de bestaande gebouwen van 80.000 m² aan de Utrechtsebaan worden niet gesloopt, maar ingrijpend getransformeerd tot een complex met nieuwbouwkwaliteit.
Wat dit project bijzonder maakt, is de keuze voor behoud en herinterpretatie als ontwerphouding. In plaats van een tabula rasa vormt de bestaande architectuur van Sevenhuijsen (jaren ’70) en Van Vugt (jaren ’90) het vertrekpunt: niet als beperking, maar als een duidelijke ‘oogstkans’ voor het nieuwe ontwerp. Het bestaande wordt geduid en opnieuw ingezet als drager van de transformatie. Zo ontstaat een architectonisch gelaagd geheel waarin verleden en heden doelbewust met elkaar worden verweven. Het ontwerpteam bouwt voort op de brutalistische stijl van Sevenhuijsen en voegt een eigentijdse laag toe die het complex opent en opnieuw verankert in zijn stedelijke context. Door aanpassingen aan plint, gevel en buitenruimte transformeert de bestaande kolos tot een meer toegankelijke en menselijke plek, zonder de monumentaliteit van het oorspronkelijke ontwerp te verliezen.
Het project heeft de ambitie om de bestaande gebouwkolos te vergroenen en te vermenselijken. Voor het groenplan wordt de ontwerpvisie en landschappelijke expertise van Karres en Brands ingezet. Groen speelt daarbij een wezenlijke rol, zowel voor de (dagelijkse) gebruikers van het gebouw als voor de manier waarop het complex zich verhoudt tot zijn stedelijke context. Het ontwerp zet nadrukkelijk in op een sterkere relatie met buiten, daglicht en seizoenen, zodat het gebouw niet langer als een op zichzelf staand volume wordt ervaren, maar als een plek met meer ruimtelijke kwaliteit en menselijkheid.
Deze vergroening en vermenselijking hangen direct samen met de aanpassingen die nodig zijn om een Paleis van Justitie geschikt te maken voor hedendaags gebruik. Sinds de oplevering van de gebouwen van Sevenhuijsen en Van Vugt zijn de condities waaronder rechtspraak plaatsvindt namelijk ingrijpend veranderd. Nieuwe eisen op het gebied van veiligheid, gebruik, logistiek en verblijf vragen om een eigentijdse herinterpretatie van het complex. In het bijzonder is de veiligheid van rechters, advocaten en andere justitiële medewerkers door maatschappelijke en institutionele ontwikkelingen een belangrijke ontwerpopgave geworden.
Lees hier het volledige artikel van JaapJan Berg op Architectenweb: Circulaire renovatie Paleis van Justitie in Den Haag: ‘Hier worden bakens verzet’
Foto's: Consortium PVJ